دوفصلنامه علمی پژوهش هنر

فضاهای شهری اصفهان در دو دهه اخیر مواجه با تعداد زیادی از دیوارنگاره‌های‌ تزئینی است که با هدف تلطیف‌بخشی و زیباسازی منظر شهری به سفارش سازمان زیباسازی شهرداری با استفاده از آرایه‌های ‌تزئینی طراحی و اجرا گردیده ‌است. ضرورت و اهمیت تحقیق در توجه به ابعاد کالبدی مکان و فضای شهری در بافتی تاریخی است که با مطالعه در این زمینه در می‌یابیم، چگونه تک‌تک عناصر تشکیل‌دهنده آن، همچون آرایه‌های تزئینی در اجرای دیوارنگاره‌های شهری، می‌تواند با دیگر عناصر شهری، وجهی همسو داشته باشد. از این رو هدف از تحقیق، تحلیل عوامل مؤثر بر عملکرد زیبایی‌شناختی دیوارنگاره‌های‌ تزئینی  دوره معاصر در زیباسازی فضا و منظر شهری اصفهان، مبتنی بر مفهوم تزئین‌ در هنر ایرانی- اسلامی است و در پی پاسخ به این سؤال که عوامل تاثیرگذار بر عملکرد زیبایی‌شناسانه در این دسته از آثار کدامند، بر این اساس با بهره‌مندی از آرای سنت‌گرایانی که اغلب در حیطه هندسه و تزئینات هنر ایرانی- اسلامی تحقیقاتی داشته‌اند در قالب چارچوب نظری و با روش توصیفی- تحلیلی و انتخاب نمونه‌هایی هدفمند به واکاوی وضع موجود و تحلیل عوامل مؤثر بر عملکرد آرایه‌های تزئینی پرداخته شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در شهرهایی با بافت تاریخی همچون شهر اصفهان، توجه به اصول هندسه و تزئین در هنر ایرانی- اسلامی متناسب با ابعاد کالبدی مکان و فضای شهری در دیوارنگاره‌های‌ تزئینی می‌بایست همسو با بافت تاریخی بوده تا از انسجام لازم برخوردار گردیده و آرایه‌های تزئینی را از سطح صرفاً تزئینی، به سطحی از معناداری بصری، ارتقا دهند. بنابراین قابلیت‌های عناصر و کیفیت‌های بصری همچون طرح و رنگ شاخص، متناسب با بافت تاریخی و وجوه انتزاع گرایی آن، منطبق با اصول هندسه و تزئین در هنر ایرانی- اسلامی می‌تواند در کنار قابلیت‌های سبکی و تکنیکی، جلوه‌های بدیع و روزآمدی را در شکل‌گیری آرایه‌های تزئینی در فضای شهری امروزی فراهم آورد.