fa مقایسه تطبیقی نمود اصول و آیین‌های مسیحیت بر ساختار فضایی و آرایه‌های معماری کلیسا‌های ارمنستان و جلفای اصفهان پژوهش وجوه هنري در معماري و شهرسازي پژوهش وجوه هنري در معماري و شهرسازي پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="color:black;">ارامنه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;"> اصفهان از دوران صفویه، زمانی که اصفهان پایتخت بوده، در این شهر حضور داشته</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند و تعداد زیادی کلیسا در محدوده جلفای اصفهان بنا نموده که امروزه تعدادی از آنها باقی مانده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. فرقه ارتدوکس مسیحیت، دارای اصول اعتقادی و آیین</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های خاصی است که برخی از این آیین</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها بر کالبد و آرایه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های معماری کلیساها تأثیر گذاشته</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. هدف این پژوهش، مقایسه تطبیقی و بازشناسی تأثیر و چگونگی نمود این اصول و آیین</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها بر ساختار فضایی معماری و آرایه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های کلیسا</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌‌</span></span><span style="color:black;">های ارتدوکس اصفهان و ارمنستان است. روش تحقیق پژوهش فوق، کیفی و با روش توصیفی-تحلیلی بر اساس مقایسه تطبیقی بین کلیساهای رایج ارمنی و کلیساهای جلفای نو اصفهان است. داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مورد نظر، از طریق مطالعات کتابخانه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ای در زمینه اصول اعتقادی و آیین</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مسیحیت و مطالعات میدانی به صورت حضور مستقیم محققان در فضاهای کلیساهای اصفهان گردآوری شده و در ادامه مورد تجزیه و تحلیل کیفی قرار گرفته</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. نتایج تحقیق نشان می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">دهند معماری کلیساهای ارامنه اصفهان، تلفیقی از معماری ایرانی و معماری ارمنستان است. جهت</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گیری شرقی- غربی، شکل هندسی مستطیلی، سلسله مراتب فضایی، داشتن حداقل یک گنبد بزرگ، همه از معماری کلیساهای ارمنستان تبعیت می نمایند. گنبد قوسی</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شکل، جنس مصالح، نوع پنجره های بزرگ گنبدها و نوع مأذنه، از معماری ایرانی الگو گرفته اند. همچنین، برخی از آرایه های الحاقی بیرونی کلیساهای ارمنستان همچون؛ پنجره</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های گل سرخ، شبدری و پنجره سه بخشی حذف شده اند و آرایه هایی که مربوط به داخل کلیسا بوده، همانند نقاشی</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های دیواری هستند و برخی از این آرایه ها مانند؛ کبوتر فاخته، گنبدهای سه تایی، میز مخصوص قرائت انجیل، صلیب یا چلیپا، پنجره یا تصاویر مصائب عیسی مسیح و رستاخیز مسیح، در فضای داخلی کلیساها به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">کار رفته اند. آرایه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">هایی که نماینده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ای از آیین های مسیحی هستند، آرایه های درب خروج شیطان، شام آخر، محل نگهداری روغن مقدس، جایگاه مخصوص کشیش و هشتی بوده که در تمام کلیساها مشاهده می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شوند.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">Throughout the Safavid era, Armenians from various ethnic groups and minorities were in Isfahan and built numerous churches, which a few of them have remained. The Orthodox Christian denomination has certain doctrinal principles and rituals, some of which have influenced the body and architectural arrays of churches. The purpose of this research is comparative comparison and identify the impact and manifestation of these principles and rituals on the spatial structure of architecture and arrays of Orthodox churches in Isfahan and Armenia. The research method is qualitative and is based on descriptive-analytical method between the common Armenian churches and new Julfa churches<span dir="RTL">. </span>The data were collected through library studies in the field of principles of belief and rituals of Christianity, and field studies in the form of direct presence of researchers in the churches of Isfahan, and then have been qualitatively analyzed<span dir="RTL">. </span>The results show that the architecture of the Armenian churches in Isfahan is a combination of Iranian and Armenian architecture<span dir="RTL">. </span>East-west orientation, rectangular geometric shape, spatial hierarchy, having at least one large dome all follow the architecture of Armenian churches. The arched dome, the material, the type of large windows of the domes and the type of minaret are modeled on Iranian architecture. Also, some of the additional extension arrays of Armenian churches, such as rose, clover windows and three-part windows, have been removed. And the arrays that belong to the inside of the church are like murals, and some of these arrays, such as the cuckoo pigeon, the triple domes, the Bible reading table, the cross or crucifix, the window or the images of the sufferings of Jesus Christ and the resurrection of Christ, have been used in the interior of churches. Arrays representing Christian Religions are the arrays of the Devil<span dir="RTL">&rsquo;</span>s Exit<span dir="RTL">, </span>the Last Supper, the Sanctuary, the Priesthood, and the Porch which can be seen in all churches</span></span></p> ارتدوکس, کلیسا, آرایه‌های معماری, آیین‌های مسیحیت, جلفای اصفهان Orthodox, Church, Architectural Arrays, Christianity Rituals, Julfa, Isfahan 63 81 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-512-2&slc_lang=fa&sid=1 Kourosh Momeni کورش مؤمنی k_momeni@jsu.ac.ir 10031947532846006276 10031947532846006276 Yes Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Koorosh Attarian کورش عطاریان Attarian@jsu.ac.ir 10031947532846006277 10031947532846006277 No Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Parnian Zadeh Morad پرنیان زاده مراد parnian_z@yahoo.com 10031947532846006278 10031947532846006278 No Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Mostafa Mohebian مصطفی محبیان Beyranvand_M@jsu.ac.ir 10031947532846006279 10031947532846006279 No Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Amir Tayebi امیر طیبی A_tayyebi@jsu.ac.ir 10031947532846006280 10031947532846006280 No Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول