fa مطالعه روند تحول فرم ابزار جنگی گرز در نگاره‌های سه شاهنامه بایسنقری، تهماسبی و رشیدا ساير ساير پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin: 0px; unicode-bidi: embed; direction: rtl;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="color:black;">گرزها ابزاری قدیمی و قدرتمند محسوب می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شوند که در جنگ</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های تن به تن و گروهی اسفتاده می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شدند. علاوه بر جنبه رزمی، از جنبه تشریفاتی، آیینی و اسطوره</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ای برخوردار بوده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. گرز،</span> <span style="color:black;">یکی</span> <span style="color:black;">از</span> <span style="color:black;">کهن</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ترین</span> <span style="color:black;">ابزارهای</span> <span style="color:black;">جنگی</span> <span style="color:black;">جهان و پرکاربردترین سلاحی</span> <span style="color:black;">است</span> <span style="color:black;">که</span> <span style="color:black;">ایزدان</span> <span style="color:black;">و</span> <span style="color:black;">پهلوانان</span> <span style="color:black;">هند</span> <span style="color:black;">و</span> <span style="color:black;">اروپایی</span> <span style="color:black;">از</span> <span style="color:black;">آن</span> <span style="color:black;">استفاده</span> <span style="color:black;">می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">کرده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند</span> <span style="color:black;">که در</span> <span style="color:black;">اوستا و</span> <span style="color:black;">در متون</span> <span style="color:black;">اسلامی</span> <span style="color:black;">به</span> <span style="color:black;">آن</span> <span style="color:black;">اشاره</span> <span style="color:black;">شده</span> <span style="color:black;">است.</span> <span style="color:black;">بر اثر پیشرفت در ساخت افزارهای جنگی، گرزها از اشکال ساده به شکل</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مختلف هندسی شامل؛ کروی، مخروطی و...، حیوانی، دیوسر و انسانی تغییر شکل داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. اغلب</span> <span style="color:black;">دارای</span> <span style="color:black;">بدنه</span> <span style="color:black;">قوی، چوبی</span> <span style="color:black;">یا</span> <span style="color:black;">فلزی</span> <span style="color:black;">و سری</span> <span style="color:black;">سنگین</span> <span style="color:black;">از</span> <span style="color:black;">جنس</span> <span style="color:black;">مس و برنز هستند. گرزها</span> <span style="color:black;">می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">توانند</span> <span style="color:black;">به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">عنوان</span> <span style="color:black;">نمادهای</span> <span style="color:black;">قدرت</span> <span style="color:black;">تلقی</span> <span style="color:black;">شوند. حال این سؤال مطرح است که روند تحول فرم ابزار جنگی گرز در نگاره</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های سه شاهنامه بایسنقری، تهماسبی و رشیدا چگونه بوده است؟ هدف از</span> <span style="color:black;">این پژوهش، شناخت انواع و سیر تکاملی گرز و نسخه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مصور</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شده با مضمون جنگ</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">افزار گرز در نگاره</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های سه شاهنامه مذکور است. دلیل تغییر شکل گرزها، باور ایزدان و پهلوانان، تأثیر شرایط اقلیمی و اجتماعی و پیشرفت در ساخت افزارهای جنگی بوده است. گرزها نشان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">دهنده قدرت پهلوانی و به جهت ایجاد رعب و ترس در دشمن بوده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. داستان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های اساطیری و جنبه تشریفاتی جنگ</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">افزار گرز، به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;"> واسطه نگاره</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها در شاهنامه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مذکور به نمایش درآمده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">اند. روش تحقیق، توصیفی-تطبیقی بوده و بر پایه مطالعات کتابخانه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ای، اسنادی، سایت</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های معتبر علمی و موزه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها انجام شده است.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">Maces are a long-standing (old) and powerful tool used in hand to hand and group wars. In addition to the martial aspect, they have had ceremonial, ritual<span dir="RTL">, </span>and mythical aspects. Mace is one of the most ancient weapons in the world and one of the most widely used weapons of the Hindu and European heroes and gods<span dir="RTL">, </span>and has been mentioned as the gods and heroes warfare in Avesta and Islamic texts. Due to the development of warfare, maces of simple forms into transformed the various geometrical<span dir="RTL">, </span>spherical, conoidal, bladed, chained, zoomorphic, dimonic and anthropomorphic forms. Often it has a strong body of wood or metal, and a heavy head of copper, bronze, iron or steel. Maces with various sizes can be regarded as symbols of power<span dir="RTL">. </span>Now the question is that how was the formation process of war maces in illustrations of these three Shah names<span dir="RTL">, </span>Baysonghori, Tahmasbi and Rashida? The purpose of this study is to know the types, evolution and depicted version of war maces in illustrations of three mentioned shah names. The reason of the transformation of the maces was the belief of gods and heroes, climatic and social conditions and progress in the manufacture of war weapons. Maces show the bravery of heroes and to create fear in the enemy. Mythological stories and the ceremonial aspect of war maces have been illustrated by the illustrations in these Shahnamehs. The research method is descriptive-comparative and the data are collected by using library studies, documents, creditable scientific sites and museums<span dir="RTL">.&nbsp; </span></span></span></p> گرز, نقش‌مایه حیوانی, شاهنامه تهماسبی, شاهنامه رشیدا و شاهنامه بایسنقر Mace, Zoomorphism, Tahmasbi Shahnameh, Rashida Shahnameh,Baysonghor Shahnameh 83 86 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1384-1&slc_lang=fa&sid=1 Elahe Eghbalizadeh الهه اقبالی زاده graphiciran332@gmail.com 10031947532846006281 10031947532846006281 Yes The University of Sistan & Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان Alireza Taheri علیرضا طاهری artaheri@arts.usb.ac.ir 10031947532846006282 10031947532846006282 No The University of Sistan & Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان