fa ﻣﻘﺪﻣﻪای ﺑﺮ ﺑﺎزﺗﺎب جایگاه ﻧﻘﺶ ﺗﯿﺮ و ﮐﻤﺎن در ﺗﺎریخ و ﻓﺮﻫﻨﮓ ایران هنرهاي تجسمي هنرهاي تجسمي پژوهشي Research <span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">قدمت تیر و کمان در ایران، فراتر از تاریخ، به عصر اسطوره‌ها بازمی‌گردد. این سلاح نه تنها به عنوان ابزاری کاربردی در امر شکارورزی و نظامی در ساختار سیاسی و اقتصاد معیشتی جوامع کهن ایرانی به‌شمار می‌رفت، بلکه در پیوند با مفاهیم نمادین</span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">،</span></span> <span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">جایگاهی ویژه و قابل تأمل در تاریخ و فرهنگ گذشته این سرزمین داشته است. در فرایند تاریخ، تجلی چشمگیر و معنادار این ابزار در آثار ارزشمند و فاخر هنری و ملی به نمایش درآمده به اهمیت این ابزار در بیان ایدئولوژی و ساختار سیاسی و فرهنگی جامعه ایرانی می‌پردازد. این مقاله سعی دارد با مطالعه بازتاب نقش تیرو کمان در آثار هنری به پرسش؛ هویت و جایگاه نمادین تیر و کمان در روند تاریخ و فرهنگ سرزمین ایران از پیش از تاریخ تا دوره اسلامی چگونه جلوه نموده است، پاسخ دهد. روش انجام پژوهش تاریخی- تحلیلی است و یافته‌اندوزی داده‌ها با استناد به منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته ‌است. هدف از این پژوهش شناخت و تبیین چگونگی مفهوم نقش تیر و کمان در آثار بجای مانده از ادوار گذشته ایران است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد، نقش تیر و کمان در آثار دوره پیش از تاریخ و نیز آثار هنری و ارزشمند دوره تاریخی در نقش‌برجسته‌ها، مهرها، پلاک‌ها، نقوش دیواری و سکه‌ها، افزون بر تأثیر حیاتی بر فنون و عملیات نظامی، در پیوند با آیین و مفاهیم نمادین و فرهنگی زمان خود تجلی یافته است. در دوره اسلامی کهن الگوی تیر و کمان به دلیل تجلی فرهنگ و اندیشه اسلامی، از معنا و مفاهیم نمادین ادوار قبل از خود فاصله گرفته و اغلب ساختار هویتی خود را در قالب مفاهیم سمبلیک به ویژه در ارتباط با نجوم جلوه‌ می‌کند. ارائه ایدئولوژی جدید توسط اسلام نه تنها از بعد ماهوی، بلکه از نظر ساختاری نیز </span></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">بر نوع دست‌ساخته‌های هنری تأثیرگذار بود. در این دوره تیر و کمان</span></span> <span style="font-size: 12pt;"><span style="font-family: b nazanin;">اغلب در نگاره‌ها، ظروف فلزی، کاشی و منسوجات جلوه می‌کند. هرچند ساختار سیاسی و فرهنگی جوامع طی ادوار مختلف دسخوش تغییرات می‌شود، اما آنچه مهم می‌نماید حفظ بُعد معناشناسانه و جایگاه مفاهیم نمادین تیر و کمان در روند تحولات تاریخی و فرهنگی سرزمین ایران بوده است. </span></span> <span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">Culture and human life has always been </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">influenced by</font></span><font color="#000000"> natural and human factors. Bow and arrow as a weapon, has always had </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">a major role</font></span><font color="#000000"> in this process. This tool </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">is not only intended</font></span><font color="#000000"> </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">for hunting</font></span><font color="#000000">, which is one of the ways human subsistence economy, But also as a means of defense and military </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">an important role</font></span><font color="#000000"> in the political system of societies.</font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000"> Prices in</font></span><font color="#000000"> archery, beyond history, which </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">goes back to</font></span><font color="#000000"> </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">to the time</font></span><font color="#000000"> </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">of myths</font></span><font color="#000000">. These </font></span><span new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">tools</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">, this market is not only an effective role in the political and economic developments in the past but</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">also an important place in the cultural system that period has also been </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">prominent</font></span><font color="#000000">. </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">The current research, </font></span><font color="#000000">archery</font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000"> evaluating the</font></span><font color="#000000"> various eras in Iran, to the place and its role in the values of that era&#39;s </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">artwork</font></span><font color="#000000">.</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span style="margin: 0px;"><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">evaluating the</font></span></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> bow and arrow in different periods of Iranian history, As well as its reflection on how the role of values in different </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">historical eras</font></span><font color="#000000"> their artwork. This research has been conducted comparative historical approach</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">and data collection is done using library resources. The results show that the archetype bow and arrow, a symbolic history has appeared in artwork</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">and ritual associated with the ideas and values, reflected dramatically.</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">in addition to the tools of prehistoric, represents a symbol of power and majesty.</font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000"> </font></span><span lang="EN" new="" style="margin: 0px; line-height: 107%; font-family:;" times=""><font color="#000000">In the historical period </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">addition to</font></span><font color="#000000"> </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">the military approach</font></span><font color="#000000">, refers to the status of the person carrying a bow. In the Islamic era, the importance of </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">for hunting</font></span><font color="#000000"> and royal entertainment with this war so far has been in the service </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">showing</font></span><font color="#000000"> </font><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">the astronomical</font></span><font color="#000000"> and symbolical images.</font></span> تیر و کمان, مفاهیم نمادین, آثار هنری, ادوار گذشته, ایران. Archery, position , History, calture, Iran. 33 46 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1303-1&slc_lang=fa&sid=1 fakhredin mohamadian فخرالدین محمدیان Fakhredin.gh @gmail.com 10031947532846003947 10031947532846003947 Yes دانشجوی دکتری khadijeh sharifkazemi خدیجه شریف کاظمی khadijehshrf@gmail.com 10031947532846003948 10031947532846003948 No دانشجوی دکتری Reza Mehrafarin رضا مهرآفرین Reza.mehrafarin@gmail.com 10031947532846003949 10031947532846003949 No دانشیار-دانشگاه مازندران