fa تحلیل ساختار هندسی واگیره ماهی درهم در فرش هراتی هنرهاي تجسمي هنرهاي تجسمي پژوهشي Research یکی از مهمترین و فراگیرترین نقشمایه های قالی ایران که در بیشتر کانون های بافت از دیرباز تا کنون بر زمینه قالی ها نشسته و رخنمایی کرده، نقش معروف &quot;هراتی&quot; مشهور به &quot;ماهی درهم&quot; بوده که با اندک تغییراتی در ریزنقشمایه های آن در انواع متنوعی ارائه شده است. نقشمایه &quot;ماهی درهم&quot; بر خلاف بسیاری از طرحهای پیچیده اسلیمی و ختایی، واگیرهای ساده بوده که تمام زمینه فرش را به خود اختصاص داده است. تا کنون فرضیه های مختلفی پیرامون خاستگاه و معانی نمادین این نقشمایه ارائه شدهاند، اما در این پژوهش مسأله اصلی، بررسی ساختار کلی و ریزنقشمایه های موجود در واگیره &quot;ماهی درهم&quot; و معرفی الگوی اولیه آن است. در بررسی های اولیه بر روی واگیره نقشمایه &quot;ماهی درهم&quot;، مشخص شد که یکی از گرههای گروه هشت با عنوان &quot;هشت و زهره موجدار&quot; با زیرنقش مربع، میتواند خاستگاه نقشمایه &quot;ماهی درهم&quot; باشد؛ از اینرو با استفاده از مقایسه و تطبیق یک به یک اجزای آنها با یکدیگر، به اثبات فرضیه پرداخته شد. نتیجه این بررسی، تطبیق و همپوشانی حداکثری جزئیات واگیره &quot;ماهی درهم&quot; با گره &quot;هشت و زهره موجدار&quot; بود. بر این اساس، فرضیه هایی که سابقه ابداع و شیوع نقشمایه &quot;ماهی درهم&quot; را به دوره اسلامی و زمان تیموریان و احتمالاً شهر هرات نسبت داده، قوت می یابند. نقشمایه &quot;ماهی درهم&quot; از دوره قاجاریه به بعد به جهت ایجاد تنوع و نوآوری و جلوگیری از تکرار و یکنواختی، بارها دستخوش ایجاد تغییرات مختلف در جزئیات قرار گرفت و صورتی نو یافت، همچنان که معنا و مفهوم نمادین و رمزآلود آن نیز همواره از زاویه های گوناگون مورد گمانه زنی پژوهشگران است. One of the most important and widely-used motifs in Iranian carpets is the best-known<span dir="RTL"> &ldquo;</span>Herati<span dir="RTL">&rdquo; </span>design, also known as<span dir="RTL"> &ldquo;</span>Mahi-dar-ham<span dir="RTL">&rdquo;, </span>which has been the focus of attention in most weaving centers in decorating carpet fields. The sub-patterns of this design have been slightly modified to add variety to this design. Despite many intricate Islimi (Arabesque) and Khataiee (Tendrils) motis, Mahi-dar-ham is a simple vagire that covers the overall field of carpets. Up to the moment, different hypotheses have been proposed regarding its origin and its symbolic concepts. The present study deals with the general form of Mahi-dar-ham and its sub-patterns so as to provide its original pattern. Early investigations revealed that one of the knots in<span dir="RTL"> &ldquo;</span>Hasht<span dir="RTL">&rdquo; (</span>The Eight) category known as<span dir="RTL"> &ldquo;</span>Hasht and Wavy Zohreh<span dir="RTL">&rdquo; </span>composed of square sub-patterns could be considered as the origin of Mahi-dar-ham. Therefore, their components were compared and contrasted. The results show maximum correspondence and overlapping between Mahi-dar-ham and Hasht and Wavy Zohreh. This finding casts doubt over those hypotheses attributing the history of this sub-pattern to Pre-Islamic Era; thus, strengthening those hypotheses linking its development and extension to Islamic Era and Timurid Dynasty and probably the city of Herat. The elements of Mahi-dar-ham have been the subject of various alterations since the Qajar era to put it into new forms while avoiding too much repetition and invariability. The mysterious meaning and the symbolic concepts behind Mahi-dar-ham have always been the subject of researchers<span dir="RTL">&rsquo; </span>speculation from different perspectives<span dir="RTL">.</span> فرش ایرانی, طرح و نقش, ماهی درهم هراتی, گره‌های هندسی, مطالعه تطبیقی Iranian Carpet, Design and Pattern, Herati Mahi-dar-ham, Geometric Knots, Comparative Analysis 41 51 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-652-2&slc_lang=fa&sid=1 Asghar Kafashchiyan moghadam اصغر کفشچیان مقدم kafshchi@ut.ac.ir 10031947532846003398 10031947532846003398 No تهران دانشگاه تهران دانشکده هنرهای زیبا گروه هنرهای تجسمی mahdi radjaei مهدی رجائی mahdi_radjaei@yahoo.com 10031947532846003399 10031947532846003399 Yes دانشگاه هنر اصفهان