fa مطالعه و شناخت آرایه های معماری دو مسجد قاجاری (حاج شهبازخان و دولتشاه) در شهر کرمانشاه در قیاس با مسجد سپهسالار در تهران پژوهش وجوه هنري در معماري و شهرسازي پژوهش وجوه هنري در معماري و شهرسازي پژوهشي Research <p dir="RTL">طی دوره قاجاری در شهر کرمانشاه به عنوان یک شهر مهم و مرکز حکومتی فرزند بزرگ فتحعلی شاه، محمدعلی میرزا، بناهای شاخصی از جمله مساجدی با ویژگی‌های تزیینی خاص و زیبا ساخته‌شده است. در این پژوهش، سعی بر آن است تا با تمرکز بر دو مسجد دولتشاه و حاج شهبازخان که از مهم‌ترین بناهای مذهبی این دوره در کرمانشاه هستند؛ تزیینات معماری آنها (کاشی‌کاری، آجرکاری، گچ‌بری، حجاری و...) موردبررسی، توصیف و تحلیل و مقایسه قرار گیرد. همچنین بر شناخت عناصر بومی منطقه، در خلق نقوش و مضامین تزیینات معماری این مساجد تأکید می‌شود. دلیل انتخاب این دو مسجد آن است که از لحاظ ماهیت تزیینات معماری و نقوش تزیینی نسبت به سایر مساجد قاجاری کرمانشاه برتری خاصی دارند و شاخص‌های تزیینات معماری دوره قاجار در شهر کرمانشاه را می‌توان در آنها به روشنی مشاهده نمود. هدف پژوهش، شناسایی و طبقه‌بندی نقوش و مضامین اصلی تزیینات معماری مساجد دولتشاه و حاج شهبازخان دوره قاجار در شهر کرمانشاه، در قیاس با مسجد سپهسالار در شهر تهران است تا به این پرسش</p> <p dir="RTL">‌ها پاسخ داده شود: نخست، تزیینات معماری مساجد قاجاری دولتشاه و حاج شهبازخان شهر کرمانشاه به لحاظ نقوش و مضامین شامل چه موارد و ویژگی‌هایی است؟ دوم، چه تفاوت‌ها و تشابهاتی در تزیینات مساجد دولتشاه و حاج شهبازخان در شهر کرمانشاه، در قیاس با مسجد سپهسالار در پایتخت قاجارها در شهر تهران مشاهده می‌شود؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تزیینات معماری در مساجد قاجاری شهر کرمانشاه، نقوش هندسی، گیاهی، جانوری و تزیین کتیبه‌ای را در برمی‌گیرند که از نظر سبک و محتوا ارتباط نزدیکی با دیگر تزیینات بناهای هم‌دوره را نشان می‌دهند. پژوهش حاضر، بر مبنای بررسی‌های میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای و سپس با بهره‌گیری از روش‌های توصیفی - تحلیلی صورت پذیرفته است.</p> <p dir="LTR">During the Qajar era in the Kermanshah city, as an important city and the center of the government eldest son of Naseroddin shah, Mohammad Ali Mirza has made spectacular monuments including mosques with beautiful and special decorative features. In this study, an attempt was made, focusing on two mosques Dolatshah and Haj Shhbazkhan, the most important religious monuments of this period in Kermanshah, to study, describe, analyzed and compare their architectural decorations (Tiling, brickwork, stucco, carving, etc.). The study is to emphasize the native elements, in creating motifs and themes of architectural decoration of these mosques, as well. The main reason behind selecting these two mosques is that they have special advantage than the other Kermanshah Qajar mosque, and indicators architectural, as far as the nature of architectural decoration and decorative motifs are concerned and decorative elements in Kermanshah Qajar period can be clearly seen in them. The most important criteria to be examined in this study, consist of decorative indicators related to the architecture of these mosques in terms of color, function, content and way of implementation. Also a comparison is made between decorating these two mosques together and with Sepahsalar mosque; as one of the Index mosques Qajar era in Tehran city to understand differences and similarities decorative style local mosques with mosques in the Qajar capital. Research findings show that the architectural decoration in Qajar mosques of the Kermanshah city, includes geometric designs, flora, fauna, landscape and inscription decorated; that show a close relationship with other decorating contemporary in terms of style and content. The present study has been done based on field surveys and library studies, and then using descriptive and analytically methods.</p> مسجد حاج شهبازخان, مسجد دولتشاه, مسجد سپهسالار, نقوش تزیینی, شهر کرمانشاه Haj Shahbaz Khan Mosque, Dolatahah mosque, Sepahsalar mosque, decorative motifs, Qajar era, Kermanshah city. 63 77 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-777-1&slc_lang=fa&sid=1 سید هاشم حسینی hashemhoseyny@gmail.com 10031947532846002898 10031947532846002898 No فرید احمدزاده Farid.bastan123@gmail.com 10031947532846002899 10031947532846002899 Yes