fa بررسی ظاهری و مفهومی نقش‌مایه‌های حاشیه‌ای متداول در گلیم‌بافت‌های استان اردبیل هنرهاي تجسمي هنرهاي تجسمي پژوهشي Research <p>استان اردبیل نظیر هر منطقه دیگری دارای صنایع دستی مختص به‌خود است که از مهم‌ترین و جذاب‌ترین آنها می‌توان به گلیم‌بافت‌ها اشاره نمود. گلیم اردبیل چه از نظر فرهنگی، به‌دلیل انعکاس نقش‌های اصیل و سنتی، و چه از نظر اقتصادی، که باعث تقویت اقتصاد این استان می‌گردد، مورداهمیت واقع شده است. با این‌حال، تحقیقات عمده‌ای در رابطه با گلیم‌های آن صورت نیافته است. یکی از مشخصه‌های مهم این دست‌بافت‌ها که معرف فرهنگ اقوام بافنده است، نقوش به‌کاررفته در آنهاست. بنابر خلل تحقیقاتی در این راستا و نبود مطالبی مدون و مکتوب در زمینه معرفی نقش‌مایه‌ها و مفاهیم آنها که مسئله اصلی این پژوهش است، این سؤال مطرح می‌گردد که نقش‌های کاربردی بافته‌های موردنظر کدام‌اند و دارای چه مفهوم و معنایی هستند. باتوجه‌به حجم بالای نقش‌های موجود در این ‌بافته‌ها، تنها بررسی نقش‌مایه‌های حاشیه‌ای در آنها صورت پذیرفته است. هدف اصلی این پژوهش، ابتدا بررسی و شناسایی نقوش تزئینی حاشیه گلیم‌بافت‌ها و سپس مطالعه مفهوم و معانی نمادین این نقش‌ها در دست‌بافته‌های موجود است. این تحقیق از نوع کیفی بوده و روش پژوهش آن توصیفی است که غالب اطلاعات به‌صورت میدانی جمع‌آوری شده و سپس با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و تجزیه و تحلیل استقرایی تدوین گشته است. حاصل این تحقیقات، بیانگر نوع نقش‌های کاربردی در انواع حاشیه‌ها به‌صورت نقوش متصل و منفصل در گلیم‌بافت‌های استان اردبیل است که به‌صورت نقوش گیاهی، جانوری، کیهانی و لوازم مورداستفاده در زندگی روزمره بافندگان و عناصر طبیعی نمود یافته است. هریک از گروه نقش‌ها تقسیماتی دارد با معانی و مفاهیم نمادین مختلف که نشانگر باورها و اعتقادات بافندگان منطقه بوده و از دیرباز تا حال ادامه یافته است.</p> <p>Ardabil province, like any other region has its own hand made industries the most important and attractive of which it could refer to Kilim weavings. Ardabil Kilims has been very important regarding cultural issues because of the reflection of original and traditional motifes and or economic issues that leads to improved economy of this province. However, there has been no significant research on its Kilims. One of the main features of this hand woven that indicates its weavers&#39; ethnics culture are the drawings used in them. Considering lack of research on this issue and lack of comprehensive and written material on the field of introducing motifes and their concepts that was the main issue of the present study, this question is proposed that what the applied drawings of the intended weavings are and what their concept and meanings are. Regarding the high volume of the existing drawings in these weavings, just examining the margin motifes has been done in them. The main purpose of this research is firstly examining and identifying decorative drawings of Kilim margins and then studying the concept and symbolic meanings of these drawings in the present hand weavings. This research is a qualitative study and its method is descriptive in which most of the information has been formulated using library studies and inductive analysis. The result of this research indicates the kind of applied drawings in several margins as connected and disconnected drawings in Kilim woven of Ardabil province that are manifested as plant, animal, celestial drawings and tools used in routine lives of the weavers and natural materials. Each one of this type of drawings has divisions with different concept and symbolic meanings that indicates beliefs of the weavers of this region that have been continued since the past times to the present.</p> کلیدواژگان: گلیم, نقش‌مایه, نماد, اردبیل. Kilim, motif, symbol, Ardabil. 1 12 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-588-1&slc_lang=fa&sid=1 elham sadeghpouri الهام صادقپوری sadeghpouri@tabriziau.ac.ir 10031947532846002507 10031947532846002507 Yes Tabriz Islamic art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز