Scientific Journal of Pazhuhesh-e Honar

fa خوانش بینامتنی تکنیک خلاقیت اسکمپر در دیزاین بر اساس آرای ژرار ژنت Intertextuality Reading of the SCAMPER Applied Creativity Technique in Design Based on Gérard Genette’s Theories پژوهش وجوه هنري در طراحي صنعتي پژوهش وجوه هنري در طراحي صنعتي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">نقش محوری خلاقیت در فرایند دیزاین، زمینه‌ساز شکل‌گیری مطالعات و رویکردهای متنوعی برای تبیین نحوه تولید ایده و نوآوری شده است. با این وجود، ‌فقدان چارچوبی نظری و روش‌مند برای توضیح فرایند خلاقیت در دیزاین با تکنیک‌های کاربردی خلاقیت، همچنان به عنوان یک مسأله پژوهشی مطرح است. مسأله اصلی این پژوهش آن است که آیا می‌توان فرایند خلاقیت در دیزاین را بر اساس نظریه‌های روش‌مند خلق متن، به ویژه نظریه بینامتنیت و بیش‌متنیت ژرار ژنت، تبیین کرد؟ این پژوهش با هدف بررسی قابلیت تبیین خلاقیت در دیزاین بر مبنای نظریه بینامتنیت انجام شده است. نظریه بینامتنیت از جمله رویکردهای نوین خوانش و نقد متون است  که هر متنی را برآمده از متون پیشین می‌داند که معنای خود را از رابطه‌اش با متون دیگر دارد. ژنت به شکلی روش‌مند ترامتنیت را مطرح کرده و مفاهیم آن را تعریف و دسته بندی کرده است. از آنجا که هر آفرینش انسانی را می‌توان متن در نظر گرفت، بنابراین نظریه بینامتنیت را می‌توان در حوزه خلاقیت به کار گرفت. از سوی دیگر در حوزه دیزاین، مطالعات جامعی در زمینه خلاقیت انجام شده و تکنیک‌های کاربردی متعددی برای آموزش و تولید ایده ابداع شده‌اند. تکنیک خلاقیت اسکمپر به عنوان روشی نظام‌مند برای تولید ایده‌های نو برپایه مجموعه‌ای از دستورهای ایده‌پردازی پرکاربرد است. در این پژوهش با بهره‌گیری از شیوه توصیفی- تحلیلی، بررسی تطبیقی بینامتنیت با ساختار تکنیک اسکمپر انجام شده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که تکنیک‌های خلاقیت کاربردی ازجمله اسکمپر  با منطق بینامتنیت همخوانی دارند و تنها فرایند غیر خطی و تعدد استفاده از این تکنیک‌ها، موجب پیچیدگی دستیابی به منابع الهام و پیش‌متن‌های هر اثر خلاقانه می‌شود. به طور مشخص بیشترین تطابق بین تکنیک‌های خلاقیت اسکمپر و گونه‌های تراگونگی در بیش‌متنیت که شامل تغییراتی از کم تا خیلی زیاد است دیده می شود. بنابراین می‌توان فرایند خلاقیت و نوآوریِ ساختاری مورد استفاده در دیزاین را با نظریه بینامتنیت تبیین و گسترش داد و نتایج آن را در فرایند دیزاین به کار برد.</div> Abstract The central role of creativity in the design process has led to the emergence of diverse studies and approaches aimed at explaining the production of ideas and innovation. Nevertheless, the lack of a coherent theoretical and methodological framework for explaining creativity in design through applied creativity techniques remains a significant research problem. The main question of this study is whether the process of creativity in design can be explained on the basis of systematic theories of textual production, particularly Gérard Genette’s theories of intertextuality and hypertextuality. This research aims to examine the explanatory potential of creativity in design based on intertextual theory. Intertextuality, as one of the contemporary approaches to textual reading and criticism, considers every text as derived from prior texts, with meaning emerging through its relations with other texts. Genette systematically introduced the concept of transtextuality and provided a structured classification of its constituent categories. Since any human creation can be regarded as a form of text, intertextual theory can therefore be applied to the study of creativity. On the other hand, within the field of design, extensive studies have addressed creativity, leading to the development of various applied techniques for idea generation and creative training. The SCAMPER creativity technique is a systematic method for generating novel ideas based on a set of structured ideation prompts. Using a descriptive–analytical approach, this study conducts a comparative analysis between the concept of intertextuality and the structural logic of the SCAMPER technique. The findings indicate that applied creativity techniques, including SCAMPER, are conceptually consistent with the logic of intertextuality. However, the non-linear nature of the creative process and the multiple, iterative applications of these techniques contribute to the complexity of identifying sources of inspiration and pre-texts for each creative work. More specifically, the strongest correspondence is observed between SCAMPER techniques and the modes of transformation within hypertextuality, which range from minimal to extensive modifications. Accordingly, the processes of creativity and structural innovation employed in design can be theoretically explained and further developed through intertextual theory, and its outcomes can be effectively applied within the design process.   خلاقیت, بینامتنیت, بیش متنیت, ژرار ژنت, دیزاین. Creativity, Intertextuality, Hypertextuality, Gérard Genette, Design. 0 0 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2092-2&slc_lang=fa&sid=1 majid Fathizadeh مجید فتحی زاده M.fathizadeh@ut.ac.ir 10031947532846008188 10031947532846008188 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Alireza Ajdari علیرضا اژدری alireza.ajdari@ut.ac.ir 10031947532846008189 10031947532846008189 No University of Tehran استادیار، دانشگاه تهران Bahman Namvar Motlagh بهمن نامور مطلق b_nmotlagh@sbu.ac.ir 10031947532846008190 10031947532846008190 No Shahid Beheshti University, Tehran, دانشگاه شهید بهشتی تهران