Scientific Journal of Pazhuhesh-e Honar

fa مطالعه تطبیقی کیفیت استقرار حروف گزیده‌ای از خطوط نستعلیق دو شیوه‌ صفوی و معاصر (نمونه موردی: میرعمادالحسنی و غلامحسین امیرخانی) A comparative study of the quality of placement of letters in selected words from Nastaliq fonts of two Safavid and contemporary styles (case example: Mir Emad al-Hosni and Gholamhossein Amirkhani) هنرهاي تجسمي هنرهاي تجسمي پژوهشي Research در نگارش خط علاوه بر زیبایی، به کیفیت و موقعیت قرارگیری حروف متناسب با ترتیب و خوانش آنها توجه میشود چنانکه مخاطب به راحتی بتواند ترتیب و ارتباط میان حروف در هر کلمه را دریافته، خواندن حروف به سهولت مقدور گردد. در خطوط فارسی، نستعلیق را عروس خطوط نامیده اند. هنرمندان بسیاری درطول چندقرن گذشته به نگارش نستعلیق پرداخته و هریک ضمن ذوق آزمایی تلاش کرده اند تا آثارشان را در این زمینه به کمال مطلوب برسانند. مقاله پیشروبا هدف دستیابی به نحوه مواجهه هنرمند خطاط درخصوص کیفیت استقرار حروف در کلمات، به روش توصیفی تحلیلی و تطبیقی، نمونه هایی از سطرنویسی و چلیپا در دو شیوه صفوی و معاصر؛ گزیده ای از آثار میرعمادالحسنی و غلامحسین امیرخانی به عنوان شاخص را انتخاب و سپس از طریق تطبیق، کیفیتِ ترکیب و استقرارِ حروف در کلمات آنها را توصیف و تحلیل نموده است. چگونگی استقرار حروف نستعلیق در آثار دو استاد خوشنویس پرسش اصلی و نظیر نویسی های امیرخانی از میرعماد مورد توجه این پژوهش است. این که ترکیب و ترتیب قرار گرفتن حروف در کلمه و در نهایت سطر، در تناسب با بار معنایی کلمه در دو شیوه تا چه اندازه به لحاظ کیفی حائز اهمیت بوده است. یافته های پژوهش، ضمن تبیین ویژگی های خاص آثار و نقاط اشتراک و افتراق هریک از نمونه های مشابه دو هنرمند، حاکی از آن است که در آثار میرعماد ترکیب و ترتیب قرارگیری حروف در کلمات، منطبق با مسیر نگاه مخاطب، روانخوانی و اساساً تسریع دریافت معانی کلمات در نظر گرفته شده و رعایت این نکته از دقت و اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده است درحالیکه در آثار امیرخانی این موضوع چندان مورد اعتنا قرار نگرفته است و صرفاً چیدمان اجزای یک کلمه غالبا از بُعد ترکیب بندی و حسن همجواری حروف و کلمات مورد اهمیت است. In calligraphy writing, besides beauty, attention is paid to the quality and position of the letters according to their order and reading, so that the audience can easily understand the order and relationship between the letters in each word, to understand them. Don't be difficult. In Persian calligraphy, Nastaliq is called the bride of lines.During the past few centuries, many artists have written Nastaliq and each of them has tried to perfect their works in this field. The following article aims to find out how calligraphers deal with the quality of the placement of letters in words, using a descriptive, analytical and comparative method. It selects examples of line writing and cross-stitch in two Safavid and contemporary styles; a selection of works by Mir Emad al-Hassani and Gholam Hossein Amirkhani as indicators; and then, through comparison, describes and analyzes the quality of the combination and placement of letters in their words. The main question of how Nastaliq letters are placed in the works of the two calligraphers is the main question and the parallels between Amirkhani's and Mir Emad's writings are of interest in this research. How important was the combination and arrangement of letters in a word and ultimately a line in proportion to the semantic load of the word in the two styles? The findings of the research, while explaining the specific characteristics of the works and the points of similarity and difference between each of the similar examples of the two artists, indicate that in Mir-Emad's works, the combination and arrangement of letters in words is in accordance with the direction of the audience's gaze, fluent reading, and basically the acceleration of the comprehension of the meanings of words is considered, and observing this point has been of great importance and precision, while in Amirkhani's works, this issue has not been given much attention, and only the arrangement of the components of a word is often important in terms of composition and the good proximity of letters and words. صفویه, معاصر, خط نستعلیق, میرعمادالحسنی, غلامحسین امیرخانی, استقرار حروف Safavid and contemporary, Mir Emad al-Hasni, Gholamhossein Amirkhani, Nastaliq script, word, letters 63 74 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1269-1&slc_lang=fa&sid=1 Roohollah Ishaghzadeh روح الله اسحاق زاده Isaqzadeh@gmail.com 10031947532846008047 10031947532846008047 No Instructor, Faculty of Visual Arts, Isfahan University of Art, Iran. مربی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان. Hamid Sadeghian حمید صادقیان h.sadeghian@aui.ac.ir 10031947532846008048 10031947532846008048 Yes Assistant Professor, Faculty of Visual Arts, Isfahan University of Art, Iran. دانشگاه استادیار، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان.