Scientific Journal of Pazhuhesh-e Honar

fa شناسایی مؤلفه های مؤثر بر ارزیابی و پرورش خلاقیت هنری Identifying the Effective Components in the Evaluation and Development of Artistic Creativity روانشناسي و هنر روانشناسي و هنر پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"> <br> در ارزیابی، نقد و یا حتی بیان ذوق و تمجید یک اثر هنری همواره خلاقیت نقش پر رنگ و ویژه‌ای دارد. اهمیت این موضوع به اندازه‌ای است که می‌توان اذعان نمود هر جا سخن از هنر به میان می‌آید، خلاقیت بخشی جدایی ناپذیر در مباحث هنر است. همچنین خلاقیت در حوزه‌های دیگر به عنوان مقوله‌ای در خورِ نگرش محسوب می شود؛ اما در حوزۀ هنر، در سطوح بالاتری قابل مشاهده بوده و از این رو شایستۀ پرورش و توجه بیشتری است. پیش زمینۀ پرورش خلاقیت، شناسایی مؤلفه‌ها و معیارهایی در جهت سنجش آن است. مناسب‌ترین بستر جهت دستیابی به چنین مؤلفه‌هایی، مطالعات و پژوهش‌هایی است که صاحب‌نظران این حوزه در دهه‌های مختلف بیان کرده‌اند. از این جهت پژوهش حاضر با هدف بررسی ماهیت چندوجهی خلاقیت هنری به شناسایی مؤلفه‌های اصلی مؤثر بر آن می‌پردازد که در این زمینه از دیدگاه‌های صاحب‌نظران مختلف روان‌شناسی، هنر و علوم شناختی بهره می‌گیرد. روش پژوهش حاضر کیفی بوده و از استدلال استقرایی سود می‌برد. داده‌های مورد نیاز تحقیق با استفاده از بررسی اسنادی به عنوان یکی از تکنیک‌های مطالعات کتابخانه‌ای، گردآوری شده و چگونگی تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز بر مبنای تحلیل محتوای ویژگی‌های عینی و با استفاده از نرم‌افزار MAXQda صورت پذیرفته است. در ادامه مؤلفه‌ها و زیرمقوله‌ها، سازماندهی و طبقه‌بندی شدهاند. در نهایت مؤلفه‌ها در دو بخش ویژگی‌های فردی و پیرامونی دسته‌بندی گردید. در مقولۀ فردی، ابعاد مهارت فردی، توانایی‌های اکتشافی، عوامل روان‌شناختی پایه و مشخصه‌های دوگانۀ شخصیتی، در کنار شانسِ برتری‌های ژنتیکی و هوش از عوامل فردی به حساب می‌آیند و در بخش ویژگی‌های پیرامونی، عواملی چون محیط اجتماعی و فرهنگی و محدودیت‌های آن، محیط فیزیکی و کارکردی و حوزۀ فعالیت طبقه‌بندی شده است.</span></div> <div style="text-align:justify"> <br> In evaluating, critiquing, or even expressing admiration for an artistic work, creativity always plays a prominent and special role. The importance of this topic is such that it can be acknowledged that wherever art is discussed, creativity is an indispensable part of artistic discussions. Additionally, creativity is considered a worthy topic in other fields; however, in the realm of art, it is observable at higher levels and thus deserves more cultivation and attention. The foundation for cultivating creativity is identifying components and criteria for measuring it. The most suitable context for accessing such components is the studies and research conducted by experts in this field over various decades. Therefore, the present study aims to investigate the multifaceted nature of artistic creativity by identifying the main components that affect it, drawing on the perspectives of various experts in psychology, art, and cognitive sciences. The method of this research is qualitative and employs inductive reasoning. The necessary data for the study were collected using documentary analysis as one of the techniques of library studies, and the analysis of the data was based on objective content analysis using the MAXQDA software. The components and subcategories were organized and categorized. Finally, the components were categorized into two sections: personal and environmental characteristics. In the personal category, dimensions such as individual skills, exploratory abilities, basic psychological factors, and dual personality traits, along with genetic advantages and intelligence, are considered personal factors. In the environmental characteristics section, factors such as social and cultural environments and their limitations, physical and functional environments, and the field of activity were classified.</div> پرورش خلاقیت, خلاقیت هنری, سنجش خلاقیت, هنر خلاق, هنر Cultivating Creativity, Artistic Creativity, Measuring Creativity, Creative Art, Art 1 19 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2352-1&slc_lang=fa&sid=1 Chakameh Zamiri چکامه ضمیری ch.zamiri@student.art.ac.ir 10031947532846008116 10031947532846008116 No PhD Student, Art Studies Department, Faculty of Theories and Art Studies, Iran University of Art, Tehran, Iran. پژوهشگر دکتری رشتۀ پژوهش هنر، دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران. Seyed Saeid Seyed Ahmadi Zaviyeh سید سعید سید احمدی زاویه szavieh@art.ac.ir 10031947532846008117 10031947532846008117 Yes Associate Professor, Art Studies Department, Faculty of Theories and Art Studies, Iran University of Art, Tehran, Iran. دانشیار، گروه پژوهش هنر؛ دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران.