Fathizadeh M, Ajdari A, Namvar Motlagh B. Intertextuality Reading of the SCAMPER Applied Creativity Technique in Design Based on Gérard Genette’s Theories. PH 2026;
URL:
http://ph.aui.ac.ir/article-1-1530-fa.html
1- دانشگاه تهران ، M.fathizadeh@ut.ac.ir
2- استادیار، دانشگاه تهران
3- دانشگاه شهید بهشتی تهران
چکیده: (36 مشاهده)
نقش محوری خلاقیت در فرایند دیزاین، زمینهساز شکلگیری مطالعات و رویکردهای متنوعی برای تبیین نحوه تولید ایده و نوآوری شده است. با این وجود، فقدان چارچوبی نظری و روشمند برای توضیح فرایند خلاقیت در دیزاین با تکنیکهای کاربردی خلاقیت، همچنان به عنوان یک مسأله پژوهشی مطرح است. مسأله اصلی این پژوهش آن است که آیا میتوان فرایند خلاقیت در دیزاین را بر اساس نظریههای روشمند خلق متن، به ویژه نظریه بینامتنیت و بیشمتنیت ژرار ژنت، تبیین کرد؟ این پژوهش با هدف بررسی قابلیت تبیین خلاقیت در دیزاین بر مبنای نظریه بینامتنیت انجام شده است. نظریه بینامتنیت از جمله رویکردهای نوین خوانش و نقد متون است که هر متنی را برآمده از متون پیشین میداند که معنای خود را از رابطهاش با متون دیگر دارد. ژنت به شکلی روشمند ترامتنیت را مطرح کرده و مفاهیم آن را تعریف و دسته بندی کرده است. از آنجا که هر آفرینش انسانی را میتوان متن در نظر گرفت، بنابراین نظریه بینامتنیت را میتوان در حوزه خلاقیت به کار گرفت. از سوی دیگر در حوزه دیزاین، مطالعات جامعی در زمینه خلاقیت انجام شده و تکنیکهای کاربردی متعددی برای آموزش و تولید ایده ابداع شدهاند. تکنیک خلاقیت اسکمپر به عنوان روشی نظاممند برای تولید ایدههای نو برپایه مجموعهای از دستورهای ایدهپردازی پرکاربرد است. در این پژوهش با بهرهگیری از شیوه توصیفی- تحلیلی، بررسی تطبیقی بینامتنیت با ساختار تکنیک اسکمپر انجام شده است. نتیجه این پژوهش نشان میدهد که تکنیکهای خلاقیت کاربردی ازجمله اسکمپر با منطق بینامتنیت همخوانی دارند و تنها فرایند غیر خطی و تعدد استفاده از این تکنیکها، موجب پیچیدگی دستیابی به منابع الهام و پیشمتنهای هر اثر خلاقانه میشود. به طور مشخص بیشترین تطابق بین تکنیکهای خلاقیت اسکمپر و گونههای تراگونگی در بیشمتنیت که شامل تغییراتی از کم تا خیلی زیاد است دیده می شود. بنابراین میتوان فرایند خلاقیت و نوآوریِ ساختاری مورد استفاده در دیزاین را با نظریه بینامتنیت تبیین و گسترش داد و نتایج آن را در فرایند دیزاین به کار برد.