Scientific Journal of Pazhuhesh-e Honar

fa تقابل بصری با قرارداد نفتی قوام-سادچیکوف در تصویرسازی‌های هفته‌نامۀ مرد امروز (۱۳۲۵-۱۳۲۶) بر مبنای نظریۀ دیدمان نیکلاس میرزوف Visual Counteraction to the Qavam-Sadchikov Oil Agreement in the Illustrations of Mard-e Emruz Weekly (1946–1947) Based on Nicholas Mirzoeff’s Theory of Visuality هنرهاي تجسمي هنرهاي تجسمي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تصویرسازی‌های سیاسی-اجتماعی هفته‌نامۀ «مرد امروز» در دهۀ ۱۳۲۰، در تقابلی بی‌پروا با استبداد داخلی و استعمار خارجی بود. در میانۀ این دهه، قراردادهای نفتی ایران به‌ویژه تفاهم‌نامۀ قوام-سادچیکوف موضوع محوری برخی از این آثار شد. تفاهم‌نامه‌ای که برای ترغیب شوروی به عدم حمایت از فرقۀ دموکرات آذربایجان و خروج ارتش سرخ از شمال ایران، در مسکو به امضا رسید و منجر به طرح لایحۀ اعطای نفت شمال به شوروی از سوی قوام (نخست‌وزیر وقت) در مجلس پانزدهم شد. این پژوهش با اتکا بر نظریۀ دیدمان نیکلاس میرزوف (شامل فضاها و فرایندهای بازنمایی و سه مجتمع بصری قدرت)، امکانی را برای خوانش انتقادی تصویرسازی‌های مرد امروز پیرامون قرارداد نفتی نام‌برده فراهم می‌آورد. مقالۀ حاضر با هدف بررسی نحوۀ منازعۀ بصری مرد امروز در ممانعت از انعقاد قرارداد نفتی دولت ایران با شوروی، به این سوال پاسخ می‌دهد که «در چارچوب نظریۀ دیدمان میرزوف، تصویرسازی‌های مرد امروز (۱۳۲۵-۱۳۲۶) چگونه به تقابل بصری با قرارداد نفتی قوام-سادچیکوف پرداخته‌اند؟». روش پژوهش از نظر نوع، کیفی، از نظر هدف، توسعه‌ای و از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و بر واکاوی 9 تصویرسازی از هفته‌نامه تمرکز دارد. برطبق یافته‌ها، نمونه‌های مطالعاتی در سه سطح درهم‌تنیده شامل خرده‌روایت‌های کنایی-طنازانه (اغلب مبتنی‌بر هجو، آیرونی، طنز سیاه، طعنه و تمسخر)، استعاره‌های بصری (به‌ویژه ابزار-شیءشدگی، زن‌شدگی و حیوان‌شدگی) و تکنیک‌های تصویری متنوع (نظیر اغراق در شخصیت‌ها، کنش‌ها و موقعیت‌ها، تغییر نقش یا منصب اشخاص سیاسی، مهندسی صحنه و بازسازی نگاه خیره)، تهدید ملی-سرزمینی و بی‌کفایتی هیأت‌حاکمه (ازجمله قوام و فراکسیون حزب دموکراتِ مجلس پانزدهم) را در نسبت با مناسبات استعماری شوروی آشکار کرده‌اند. واژگان کلیدی: قرارداد نفتی قوام-سادچیکوف، مقاومت و تقابل بصری، تصویرسازی، هفته‌نامۀ مرد امروز، دیدمان، نیکلاس میرزوف.  </div> The socio-political illustrations of the “Mard-e Emruz” weekly in the 1940s were engaged in a fearless visual counteraction against domestic despotism and foreign colonialism. In the middle of this decade, Iranian oil concessions to both blocs (particularly the Qavam–Sadchikov Agreement) became a central theme in these visualizations; The agreement, signed in Moscow to encourage Soviet withdrawal from northern Iran and the cessation of support for the Azerbaijan Democratic Party, outlined the establishment of a joint Iranian-Soviet oil company. Soviet insistence on its implementation led Prime Minister Ahmad Qavam to submit the “Northern Oil Concession Bill” Iran’s Fifteenth National Consultative Assembly. This study applies Nicholas Mirzoeff’s theory of visuality (including the Spaces of representation and the three complexes of slavery, imperialism, and the military–industrial) to provide a critical reading of Mard-e Emruz’s illustrations regarding the northern oil concession. The present article, with the aim of examining Mard-e Emruz’s visual Contestation in Preventing the Iranian Government’s Oil Agreement with the Soviet :union:, seeks to answer the following question: Within Mirzoeff’s framework of visuality, how did Mard-e Emruz’s illustrations (1946–1947) enact visual resistance against the Qavam–Sadchikov oil agreement? The research method is qualitative in type, developmental in purpose, and descriptive–analytical in nature, and focuses on twelve selected illustrations. According to the results, the case studies, through three interwoven layers, including ironic-satirical counter-narratives (often based on satire, irony, dark humor, sarcasm, and ridicule), visual metaphors (particularly objectification, feminization, and animalization), and diverse visual techniques (such as exaggeration of characters, actions, and situations, alteration of political roles or positions, scene engineering, and reconstruction of the gaze), exposed the national-territorial threat and the incompetence of the ruling elite (including Qavam and the Democratic Party faction in the Fifteenth Parliament) in relation to Soviet colonial relations. قرارداد نفتی قوام-سادچیکوف, مقاومت و تقابل بصری, تصویرسازی, هفته‌نامۀ مرد امروز, دیدمان, نیکلاس میرزوف. Qavam-Sadchikov Oil Agreement, Visual Counteraction, Illustration, Mard-e Emruz Weekly, Visuality, Nicholas Mirzoeff. 0 0 http://ph.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2371-1&slc_lang=fa&sid=1 Rasool Kamali Dolat Abadi رسول کمالی دولت آبادی rasokam@gmail.com 10031947532846008211 10031947532846008211 Yes Visual Communication Department دانشکده هنرهای تجسمی